Nhận biết tin tuyển dụng lừa đảo: dấu hiệu thường gặp và cách tự bảo vệ
Sàn Tìm Việc · · 6 phút đọc
Tin tuyển dụng lừa đảo thường đòi nộp phí, giữ giấy tờ gốc, hứa việc nhẹ lương cao, chỉ liên hệ qua tài khoản cá nhân và không tra được mã số thuế. Các dấu hiệu cần nhận ra, cách kiểm tra công ty và việc nên làm nếu lỡ bị lừa.
Kẻ lừa đảo nhắm vào người đang cần việc gấp, vì đó là lúc người ta dễ bỏ qua dấu hiệu bất thường. Chỉ cần dừng lại vài phút để kiểm tra, bạn đã tránh được phần lớn các kiểu lừa phổ biến.
Tin tuyển dụng lừa đảo thường có dấu hiệu gì?
Dấu hiệu rõ là bị yêu cầu đưa tiền hoặc giấy tờ trước khi đi làm. Một tin có từ hai dấu hiệu dưới đây trở lên thì bạn nên dừng lại kiểm tra kỹ.
- Đòi nộp phí: phí hồ sơ, phí đào tạo, tiền đồng phục, tiền đặt cọc giữ chỗ, phí "bảo đảm" công việc.
- Giữ giấy tờ gốc: đòi giữ căn cước, bằng cấp, sổ hộ khẩu hay giấy tờ bản chính.
- Việc nhẹ lương cao: mức lương cao bất thường so với mặt bằng nghề, không cần kinh nghiệm, làm vài giờ mỗi ngày.
- Chỉ liên hệ qua tài khoản cá nhân: Zalo, Telegram, Facebook cá nhân; không có email tên miền công ty, không có số tổng đài.
- Không tra được công ty: không có mã số thuế, tên công ty chung chung, địa chỉ không rõ hoặc không khớp với mã số thuế.
- Tuyển gấp, không cần phỏng vấn: nhận ngay qua tin nhắn, giục bạn quyết trong vài giờ.
- Đòi thông tin nhạy cảm: mã OTP, mật khẩu, số thẻ ngân hàng, hoặc bắt cài ứng dụng lạ.
Bộ luật Lao động cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động, và cấm buộc người lao động đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản để bảo đảm việc làm. Công ty làm ăn đàng hoàng không đặt điều kiện này.
Những kiểu lừa đảo việc làm hay gặp
Các kiểu lừa thay đổi tên gọi liên tục nhưng cách vận hành khá giống nhau: tạo lòng tin, rồi xin tiền.
| Kiểu lừa | Cách vận hành | Dấu hiệu |
|---|---|---|
| Làm nhiệm vụ online | Giao việc thả tim, đánh giá sản phẩm, trả tiền vài lần đầu rồi yêu cầu nạp tiền để nhận nhiệm vụ lớn | Phải nạp tiền mới được rút tiền |
| Thu phí đào tạo, đồng phục | Đến phỏng vấn thì được nhận ngay, kèm khoản phí phải đóng trước | Tiền phải nộp trước ngày đi làm |
| Cộng tác viên nhập liệu, đóng gói tại nhà | Gửi bộ dụng cụ hoặc tài liệu kèm tiền cọc | Đặt cọc để nhận việc |
| Đa cấp trá hình | Gọi là "kinh doanh tự do", buổi phỏng vấn thành buổi hội thảo | Yêu cầu mua sản phẩm, kéo thêm người |
| Việc làm nước ngoài lương cao | Hứa hẹn thu nhập lớn, lo hết thủ tục | Đòi phí lớn, giữ hộ chiếu, không có hợp đồng rõ |
Kiểm tra công ty trước khi đi phỏng vấn thế nào?
Cách nhanh là tra mã số thuế của công ty và đối chiếu tên, địa chỉ, tình trạng hoạt động với thông tin trong tin tuyển. Chỉ mất vài phút nhưng loại được nhiều tin giả.
- Xin mã số thuế nếu tin không ghi. Công ty thật không ngại cung cấp.
- Nhập mã số thuế ở trang tra cứu doanh nghiệp theo MST để xem doanh nghiệp có hồ sơ trên sàn không, hoặc tra trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia.
- Đối chiếu tên, địa chỉ, người đại diện với thông tin người tuyển đưa ra.
- Xem trang công ty trên sàn: đánh giá của ứng viên khác, các tin đang tuyển, nhãn xác thực.
- Gọi tới số điện thoại công khai của công ty để xác nhận người đang liên hệ với bạn là nhân viên thật.
Những điều không nên làm khi đi xin việc
Có vài việc bạn không nên làm với bất kỳ nhà tuyển dụng nào, dù họ nói gì.
- Không chuyển tiền dưới bất kỳ tên gọi nào để được nhận việc.
- Không giao giấy tờ bản chính. Nếu cần, chỉ đưa bản sao và ghi rõ mục đích trên bản sao.
- Không đọc mã OTP, không gửi mật khẩu, không cài ứng dụng theo đường dẫn người lạ gửi.
- Không ký giấy tờ để trống nội dung hoặc chưa đọc hết.
- Không đi phỏng vấn một mình ở nơi lạ, vắng. Báo người thân địa chỉ và giờ hẹn.
Lương quá cao so với mặt bằng cũng là tín hiệu cần nghi ngờ. Bạn có thể so với khoảng lương thật của nghề và cách hỏi lương đúng mực trong bài hỏi lương khi phỏng vấn.
Lỡ bị lừa thì làm gì?
Hãy dừng chuyển tiền ngay, giữ lại mọi bằng chứng và báo cho ngân hàng cùng cơ quan công an. Càng báo sớm, khả năng xử lý càng cao.
- Không chuyển thêm tiền, kể cả khi bị hứa "nộp nốt khoản này là rút được".
- Chụp lại tin tuyển, tin nhắn, số tài khoản nhận tiền, biên lai chuyển khoản.
- Gọi ngân hàng của bạn để báo giao dịch đáng ngờ.
- Trình báo công an nơi gần, mang theo bằng chứng đã lưu.
- Báo cáo tin hoặc tài khoản đó trên nền tảng bạn đã gặp, để người khác không bị lừa tiếp.
Sàn Tìm Việc chống tin lừa đảo thế nào?
Nhà tuyển dụng trên Sàn Tìm Việc đăng ký bằng mã số thuế, nên mỗi tin gắn với một mã số thuế cụ thể mà bạn tự tra lại được. Doanh nghiệp còn được xác minh theo ba cấp, cấp cao là ký bằng chữ ký số, và nhãn xác thực không mua được bằng tiền.
- Bạn có thể bật bộ lọc chỉ xem tin của doanh nghiệp đã xác thực.
- Tin mới được kiểm tự động các dấu hiệu như thu phí, việc nhẹ lương cao, đa cấp, tuyển qua Telegram trước khi hiển thị.
- Trong chat trên sàn, tin nhắn chứa số điện thoại, email hay Zalo bị chặn không gửi đi được, để mọi trao đổi nằm trong sàn. Khi tin nhắn có nội dung như đặt cọc, chuyển khoản, sàn hiện cảnh báo cho cả hai bên.
- Ứng tuyển bằng hồ sơ trên sàn luôn miễn phí. Sàn chỉ thu phí nhỏ khi bạn tự chọn gửi kèm tệp CV riêng, trả trong ví trên tài khoản, và không bao giờ nhắn tin đòi bạn chuyển khoản. Ai đòi tiền bạn nhân danh sàn là dấu hiệu lừa đảo.
Không hệ thống nào chặn được mọi kẻ gian, nên bạn vẫn nên tự kiểm tra như các bước trên. Thấy tin, công ty hay tin nhắn đáng ngờ, bạn bấm báo cáo ngay trên sàn hoặc gửi email tới cskh@timviec.net.vn. Câu hỏi khác về an toàn khi tìm việc có ở trang hỏi đáp. Sau khi kiểm tra yên tâm, bạn quay lại danh sách việc làm để tiếp tục tìm.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu nào cho thấy tin tuyển dụng là lừa đảo?
Đòi nộp phí hoặc đặt cọc, giữ giấy tờ gốc, việc nhẹ lương cao bất thường, chỉ liên hệ qua tài khoản cá nhân, không tra được mã số thuế, nhận ngay không phỏng vấn, đòi mã OTP hay thông tin ngân hàng.
Nhà tuyển dụng có được giữ căn cước hay bằng gốc của tôi không?
Không. Bộ luật Lao động cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ và cấm buộc người lao động đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản.
Kiểm tra công ty tuyển dụng có thật không bằng cách nào?
Xin mã số thuế, tra ở trang /tra-cuu-mst của sàn hoặc cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, đối chiếu tên, địa chỉ, người đại diện, rồi gọi số công khai của công ty để xác nhận người liên hệ.
Sàn Tìm Việc có thu phí ứng viên không?
Ứng tuyển bằng hồ sơ trên sàn luôn miễn phí. Sàn chỉ thu phí nhỏ khi bạn tự chọn gửi kèm tệp CV riêng, trả trong ví trên tài khoản, và không bao giờ nhắn tin đòi bạn chuyển khoản. Ai đòi tiền bạn nhân danh sàn là dấu hiệu lừa đảo, bạn nên báo cáo trên sàn hoặc gửi email tới cskh@timviec.net.vn.
Lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo thì làm gì?
Dừng chuyển thêm, lưu lại tin tuyển, tin nhắn, số tài khoản và biên lai, gọi ngân hàng báo giao dịch đáng ngờ, trình báo công an nơi gần và báo cáo tin trên nền tảng bạn đã gặp.